Συμβουλεύει και φωτογραφίζει ο Ισίδωρος Στεφάνου.

Τα περισσότερα σκάφη αναψυχής, κάθε μεγέθους και τύπου, περνούν το χειμώνα παροπλισμένα σε κάποιο parking. Οι λόγοι αυτής τής «χειμερίας νάρκης» είναι, κατ’ αρχάς, τα τσουχτερά κρύα, οι λιγοστές καλές μέρες με λιακάδα, οι επαγγελματικές ή οποιεσδήποτε άλλες υποχρεώσεις που λιγοστεύουν τον ελεύθερο χρόνο. Οι πλεύσεις το χειμώνα είναι δύσκολες, χρειάζονται αντοχή και καλό ντύσιμο, γι’ αυτό δύσκολα θα ακολουθήσουν η οικογένεια ή οι φίλοι που το καλοκαίρι είναι πρόθυμοι.

Ο χειμώνας έφυγε και η άνοιξη έκανε πλέον την εμφάνισή της. Οι περισσότεροι θα θυμηθούμε το σκάφος για κάποια κοντινή ή μακρινή βόλτα.  Το ερώτημα είναι σε τι κατάσταση θα το βρούμε; Θα είναι ετοιμόπλοο; Αν το φθινόπωρο δεν το αφήσουμε στη μοίρα του και το προετοιμάσαμε σωστά για το ξεχειμώνιασμα, τώρα σίγουρα θα το βρούμε ένα ερείπιο. Το να παροπλίσουμε το σκάφος μας ασυντήρητο και απροετοίμαστο είναι ό,τι χειρότερο γιατί το θαλασσινό νερό είναι αδυσώπητο και καταστρέφει τα πάντα. Οι περισσότεροι, που βγαίνουν στη πρώτη ανοιξιάτικη βόλτα με παραμελημένο σκάφος, ή μένουν (στη καλύτερη περίπτωση) στο parking, ή μένουν ξυλάρμενοι, λίγα μίλια αφ’ ότου ξεκινήσουν, από ένα σωρό προβλήματα λόγω κακής συντήρησης.

Μια σωστή προετοιμασία για το χειμώνα στοιχίζει ελάχιστα, αν όλα λειτουργούν σωστά ενώ, αντίθετα, μια συντήρηση παραμελημένου σκάφους την άνοιξη, θα στοιχίσει πολύ περισσότερο σε εργασία και ανταλλακτικά που θα έχουν διαβρωθεί ή καταστραφεί. Στο άρθρο αυτό θα αναφερθούμε περιληπτικά στα κυριότερα σημεία που χρήζουν προσοχής και συντήρησης και θα μάς εξασφαλίσουν μια ξένοιαστη, κατά το δυνατόν, νέα δραστηριότητα στη θάλασσα.

Τα κυριότερα σημεία είναι οι κινητήρες (κύριοι και εφεδρικοί), το ηλεκτρικό κύκλωμα, το σύστημα διεύθυνσης, το ίδιο το σκάφος και, σε δευτερεύουσα φάση, ο λοιπός εξοπλισμός (τέντες, σχοινιά, ταπετσαρίες κ.λπ.). Αρχίζουμε από τούς εξωλέμβιους κινητήρες, σε περίπτωση διπλής τοποθέτησης, ή μονής με εφεδρικό. Εάν ο κινητήρας δούλευε σωστά μέχρι το τέλος τής προηγούμενης σεζόν και είχε προετοιμαστεί για χειμερινή φύλαξη, η συντήρηση και η ενεργοποίησή του θα είναι εύκολη. Αν είχε μείνει όπως βγήκαμε από τη θάλασσα, πιθανώς να έχει κολλήσει, να έχει βουλώσει, να έχει διαβρωθεί και ο,τιδήποτε άλλο, με πιθανές συνέπειες να μη ξεκινάει ή να ξεκινάει και μετά να υπερθερμαίνεται, από βουλωμένο κύκλωμα ψύξης ή ο,τιδήποτε άλλο. Αυτά φυσικά συνεπάγονται και το ανάλογο επισκευαστικό κόστος.

Οι βαλβολίνες τού κινητήρα στη ρεβέρσα θα έπρεπε να έχουν αλλαχθεί το φθινόπωρο γιατί αν δεν είχαν αλλαχθεί και υπήρχαν δείγματα νερού, που εισχώρησαν στον κινητήρα από φθαρμένη τσιμούχα, το νερό θα έχει διαβρώσει εσωτερικά εξαρτήματα, και το πρόβλημα θα είναι τώρα μεγαλύτερο.

Σε ένα σωστά φυλαγμένο κινητήρα θα πρέπει να ελεγχθούν και να αντικατασταθούν, αν χρειάζεται, τα μπουζί, τα ανόδια (αν δεν έχουν υποστεί μεγάλη φθορά μπορούν να καθαριστούν από τα άλατα και να επανατοποθετηθούν) και το λάδι στούς τετράχρονους. Το impeller τής αντλίας ψύξης θα πρέπει να αντικατασταθεί, αν έχει περάσει τις ώρες λειτουργίας που προβλέπει ο κατασκευαστής ή αν έχουν περάσει δύο χρόνια από την τελευταία αντικατάστασή του, ασχέτως ωρών λειτουργίας. Αυτό ισχύει και για τον εφεδρικό κινητήρα, ο οποίος συνήθως έχει ελάχιστες ή και καθόλου ώρες λειτουργίας.

Αν ο κινητήρας διαθέτει καρμπυρατέρ και αυτά δεν είχαν δουλέψει με μίγμα storage, πιθανώς να έχουν βουλώσει και να θέλουν καθάρισμα. Το ίδιο ισχύει και για το σύστημα ψεκασμού στούς σύγχρονους κινητήρες, ανάλογα με το τι προβλέπει ο κατασκευαστής. Ο άξονας τής προπέλλας πρέπει να καθαριστεί και να γρασαριστεί με νέο γράσο. Η προπέλλα ή οι προπέλλες θα πρέπει να επιθεωρηθούν για πιθανά κτυπήματα και να επισκευαστούν. Τέλος, ένα καλό πλύσιμο, μέσα-έξω, δεν θα κάνει κακό, έστω και τώρα, αν δεν είχε γίνει το φθινόπωρο, καθώς και ψέκασμα όλου τού κινητήρα με λιπαντικό αντιδιαβρωτικό spray.

Το δεύτερο σημείο που πρέπει σχολαστικά να ελεγχθεί είναι η ηλεκτρική εγκατάσταση τού σκάφους, η οποία στα σύγχρονα σκάφη δεν είναι και απλή. Θα πρέπει να ελεγχθούν όλα τα καλώδια τού σκάφους για οξειδώσεις, κοψίματα, γδαρσίματα, και να αλλαχτούν αν παρουσιάζουν τέτοια φαινόμενα. Ολα τα καλώδια θα πρέπει να περνούν προστατευμένα μέσα από σωλήνες ειδικών προδιαγραφών, σε σημεία που κινδυνεύουν να καταστραφούν από μηχανικές καταπονήσεις. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να μελετηθεί από κάποιο τεχνικό η η λεκτρική εγκατάσταση τού σκάφους εκ νέου.

Οι διακόπτες και οι ασφαλειοθήκες πρέπει να είναι σε καλή κατάσταση, χωρίς οξειδώσεις, αλλοιώς πρέπει να αντικατασταθούν. Θα πρέπει επίσης να ελεγχθούν ότι λειτουργούν σωστά και αποδίδουν το g.p.s., το ράδιο-cd, τα υπόλοιπα  όργανα και, κυρίως, το v.h.f. Σ’ αυτό θα πρέπει να γίνει μέτρηση στασίμων, από ειδικό, και να αποκατασταθεί η ζημιά αν τα στάσιμα είναι πάνω από τα όρια. Ελεγχος και αντικατάσταση (γιατί όχι με νέου τύπου led) θα πρέπει να γίνει σ’ όλους τούς λαμπτήρες τών φωτιστικών τού σκάφους και, κυρίως, στούς φανούς πλεύσης. Πρόκειται για μηδαμινό κόστος που θα μάς εξασφαλίσει όμως την αξιοπιστία τών φανών, όταν τούς χρειαστούμε κάποιο βράδυ. Η σεντίνα με το αυτόματο φλοτέρ θα πρέπει να ελεγχθεί και να καθαριστεί, ώστε να εξασφαλίσει σίγουρη λειτουργία όταν χρειαστεί.

Επίσης κόρνα, πρεσσοστατική αντλία γλυκού νερού, αντλία δοχείου δολωμάτων (για όσους ψαρεύουν), εργάτης άγκυρας, αντλία και διακόπτης flaps (εφ’ όσον υπάρχουν) θα πρέπει να συντηρηθούν ή να αντικατασταθούν αν δεν λειτουργούν ή λειτουργούν πλημμελώς.

Τέλος, οι μπαταρίες τού σκάφους θα πρέπει να εξεταστούν, γιατί μετά από μια χειμερία νάρκη το λιγότερο που μπορεί να χρειάζονται είναι μια φόρτιση. Αν μάλιστα έχουν ηλικία πάνω από 3-4 χρόνια, πιθανώς να χρειάζεται να τις αντικαταστήσουμε. Η καλύτερη συντήρηση τών μπαταριών, κατά τη διάρκεια τού χειμώνα, είναι να τις φορτίζουμε κάθε δύο μήνες. Ο ηλεκτρολόγος πάντως που θα τις ελέγξει, θα σάς ενημερώσει για την κατάστασή τους και αν πρέπει να αντικατασταθούν. Αν πρόκειται για μπαταρίες με υγρό ηλεκτρολύτη και θέλουν αντικατάσταση, καλό θα είναι να αντικατασταθούν με ιδίου μεγέθους gel (στέρεου ηλεκτρολύτη). Είναι λίγο πιο ακριβές, αλλά δεν θέλουν καμμία απολύτως συντήρηση, ούτε κινδυνεύετε από μια πιθανή διαρροή τού θειϊκού οξέως που περιέχουν οι κοινές μπαταρίες. Οι μπαταρίες gel δεν έχουν καθόλου αναθυμιάσεις και έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας στον ίδιο όγκο. Είναι επίσης ανθεκτικές σε κραδασμούς και κτυπήματα, δεν χρειάζονται συμπλήρωση υγρών και παρουσιάζουν πολύ μειωμένα φαινόμενα αυτοεκφόρτισης.

Οι μπαταρίες, οιουδήποτε τύπου, θα πρέπει να είναι καλά στερεωμένες στο σκάφος, με ιμάντες ή άλλο τρόπο, που δεν θα επιτρέπει τη μετακίνησή τους, με αποτέλεσμα να καταστρέφονται ή να χαλαρώνουν οι συνδέσεις στούς πόλους. Καλό καθάρισμα, ή και αλλαγή φυσικά τών πόλων, καθώς και τών ακροδεκτών τών καλωδίων από τη μπαταρία προς τον διακόπτη επιλογής και προς τον κινητήρα. Ό,τι χρειάζεται αντικατάσταση δεν θα πρέπει να το σκεφτούμε καθόλου, γιατί μπορεί να προλάβουμε μεγάλη ζημιά.  Ενας χαλαρός και οξειδωμένος πόλος ή διακόπτης επιλογής μπαταριών ίσως κάποια στιγμή το καλοκαίρι μάς δημιουργήσει πρόβλημα στο σύστημα φόρτισης τού κινητήρα, με πολύ μεγαλύτερο κόστος επισκευής.

Αλλο σημείο ιδιαίτερης προσοχής είναι το σύστημα διεύθυνσης τού σκάφους. Αν έχει μηχανικό, με κλωβό και ντίζα, θα πρέπει να ελεγχθεί το σύστημα, για υπερβολικούς τζόγους και φθορές, και να αντικατασταθεί ό,τι χρειάζεται αντικατάσταση. Συνήθως αυτό που θέλει αλλαγή, στα 3-4 χρόνια το πολύ, είναι η ντίζα γιατί διαβρώνεται εσωτερικά και σε κάποιο ζόρι μπορεί να σπάσει, με δυσάρεστα πολλές φορές αποτελέσματα. Αν η ντίζα είχε αλλαχθεί το φθινόπωρο, θα πρέπει την άνοιξη να γρασαριστεί και να επιθεωρηθούν οι συνδέσεις της με τον κινητήρα και τον κλωβό. Αν όλο το σύστημα έχει ηλικία κάποιων χρόνων, επιβάλλεται η αντικατάστασή τής ντίζας και τού κλωβού με καινούργια.

Εάν το σύστημα διευθύνσεως είναι υδραυλικό, θα πρέπει να ελεγχθεί για διαρροές σε όλα τα σημεία ένωσης τών ρακόρ. Πρέπει επίσης να ελεγχθεί η κατάσταση τών σωλήνων και τού κλωβού. Ο έλεγχος τής στάθμης τού λαδιού και η εξαέρωση είναι επίσης απαραίτητες ενέργειες.  Στα σκάφη με δύο κινητήρες πρέπει να επιθεωρηθεί η μπάρα ζεύξης και οι συνδέσεις της.

Το σύστημα καυσίμου θα πρέπει να επιθεωρηθεί για διαρροές, χαλαρές συνδέσεις και φθαρμένες και ταλαιπωρημένες σωλήνες πλήρωσης και τροφοδοσίας. Και εδώ, ό,τι χρειάζεται αντικατάσταση πρέπει να αντικατασταθεί χωρίς δεύτερη σκέψη. Αν όλα είναι καλά, αυτό που πρέπει να αλλαχθεί είναι το ή τα φίλτρα καυσίμου, και να καθαριστούν οι υδατοπαγίδες. Στο υπόλοιπο τής βενζίνης που έχει μείνει από το προηγούμενο καλοκαίρι θα έπρεπε να είχατε προσθέσει κάποιο ειδικό πρόσθετο ώστε να διατηρηθεί (fuel conditioner). Αν το είχατε παραλείψει, προσθέστε στην παλαιά βενζίνη (εφ’ όσον η ποσότητα είναι σχετικώς μικρή) καινούργια.

Τα κυριότερα συστήματα τού σκάφους ελέγχθηκαν, επιθεωρήθηκαν, επισκευάστηκαν, αντικαταστάθηκαν, έτσι ώστε κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό είμαστε σίγουροι γι’ αυτά και δεν κινδυνεύουμε να μείνουμε μεσοπέλαγα. Ας αρχίσουμε τώρα έναν έλεγχο τού υπόλοιπου σκάφους. Ξεκινώντας από τη γάστρα όπου θα πρέπει τώρα να επισκευαστούν όλα τα κτυπήματα, μικρά ή μεγάλα. Λέω τώρα, γιατί η άνοιξη είναι η σωστή εποχή γι’ αυτή την εργασία και όχι το φθινόπωρο ή ο χειμώνας. Οπου έχει φύγει το jel coat και έχει φανεί ο πολυεστέρας, την άνοιξη στεγνώνει από την υγρασία και το κτυπημένο σημείο είναι έτοιμο για επισκευή. Αντίθετα, αν η ζημιά επισκευαστεί το φθινόπωρο ή το χειμώνα και η υγρασία κλειστεί μέσα, η όσμωση είναι αναπόφευκτη.

Αν το σκάφος το περνάτε με μουράβια (υφαλόχρωμα), η άνοιξη είναι επίσης η καλύτερη εποχή για να το κάνετε. Η γάστρα, όπως και να έχει, θα πρέπει να καθαριστεί και να γυαλιστεί, γιατί μια λεία γάστρα μειώνει την κατανάλωση καυσίμου και αυξάνει την ταχύτητα τού σκάφους. Στο ντεκ σειρά έχουν οι επισκευές που πρέπει να γίνουν σε χαλαρούς μεντεσέδες, χειρολαβές, κάγκελλα, κλειδαριές και ό,τι άλλο θέλει επισκευή ή μετατροπή ώστε να μάς εξυπηρετεί καλύτερα.

Το βασικό σημείο ενός φουσκωτού σκάφους είναι οι αεροθάλαμοι. Αυτοί θα πρέπει να ελεγχθούν για διαρροές, φθορές και τυχόν αποκολλήσεις τού υφάσματος. Αν οι αεροθάλαμοι μετά από 3-4 μέρες χαλαρώνουν, θα πρέπει να ελεγχθούν με σαπουνάδα πρώτα οι βαλβίδες πλήρωσης και μετά όλο το υπόλοιπο τμήμα τους, μέχρι να εντοπιστεί το σημείο τής διαρροής. Εάν η τρύπα είναι πολύ μικρή, (πόρος) μια σταγόνα κυανοακρυλικής κόλλας με ξεφουσκωμένο αεροθάλαμο είναι αρκετή για να σταματήσει τη διαρροή. Αν είναι μεγαλύτερη, θα πρέπει να επέμβει ειδικός τεχνίτης. Το ίδιο θα πρέπει να γίνει όταν διάφορες ενώσεις (φάσες) έχουν ξεκολλήσει και κινδυνεύει να ξηλωθεί ο αεροθάλαμος.

Αν το φουσκωτό σκάφος είναι συμβατικό, θα πρέπει να αφαιρεθούν τα πατώματα και να ελεγχθεί το ύφασμα στα σημεία τριβής, στα πλαϊνά και την καρίνα. Εκεί συνήθως φθείρεται το ύφασμα από την  ύπαρξη άμμου και χαλικιών που τρίβονται μεταξύ πατώματος και υφάσματος. Αν το πάτωμα τού συμβατικού είναι ξύλινο, καλό είναι να το τρίψετε και να το περάσετε δύο χέρια βερνίκι.

Επίσης πρέπει να επισκευαστούν ή να μετατραπούν τέντες, καλύμματα και ταπετσαρίες, που κακώς αμελήσαμε να επισκευάσουμε το χειμώνα όταν τα εργαστήρια και οι τεχνίτες έχουν λιγότερο φόρτο εργασίας, οπότε και καλύτερη δουλειά θα μάς έκαναν, και οικονομικότερη. Πρέπει επίσης να ελέγξουμε τα σωσίβια, τις πλευστικές σχεδίες, τα βεγγαλικά, καθώς και τα έγγραφα τού σκάφους (ασφάλεια, άδεια εκτέλεσης πλόων, άδεια αλιείας) τα οποία πιθανώς να λήγουν σύντομα, και μπορεί χωρίς να το καταλάβουμε να βρεθούμε με ένα γενναίο πρόστιμο στον πρώτο ξαφνικό έλεγχο από τα λιμενικά όργανα.

Ενα άλλο κομμάτι, που δεν αφορά το σκάφος ή τον κινητήρα, και συνήθως είναι το πιο παραμελημένο, είναι το τρέϊλερ. Αυτό θα πρέπει να ελεγχθεί στούς τροχούς (ελαστικά, ρουλεμάν), στην ανάρτηση, στα ράουλα, στον εργάτη, στη χούφτα, στα φρένα και τα φώτα. Πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι όλα δουλεύουν στην εντέλεια και δεν έχουν διαβρωθεί, για να μπορεί το τρέϊλερ να μεταφέρει με ασφάλεια, και χωρίς κινδύνους για τα άλλα οχήματα, το σκάφος και μάς όπου χρειάζεται.